Çocuk cinsel istismarı ve çocuğu koruma yöntemleri
Çocuk cinsel istismarı ve çocuğu koruma yöntemleri

Cinsel istismar, herhangi birinin kendi haz ve zevki için çocuğa cinsel yaklaşımda bulunmasına denir. Peki cinsel istismar neleri kapsar? Cinsel istismarı sadece cinsel ilişkiye girmek olarak yorumlamamak gerekir. Çocuğu soyunurken gözetlemek, bunu kaydetmek, öpmek, cinsel organını göstermek, cinsel organına dokundurtmak, cinsel içerikli söz söylemek, videolar izletmek, kucaklamak, başkalarının cinsel aktivitesine tanık olmasını engellememek, dokunmak... vb. hatta normal gibi gelen bir çok davranış da çocuk cinsel istismarı kapsamına girmektedir. Mesela duş almak, kurulanmak günlük yaşama dair oldukça hoş ve sık yaptığımız bir eylemken bakım veren kişinin çocuğu çok uygunsuz bir şekilde uyardığı ve ya kendisinin tahrik olması için bir takım eylemlerde bulunması da bu anlarda gerçekleştirilebilir.

Cinsel istismarı yapan kişiler hep yabancılar mıdır?

Yapılan araştırmalar çocukların bir yabancıdan çok güvenilir olduğu düşünülen kişiler, aile bireylerinden biri, komşuları, kendinden büyük arkadaşları, akrabaları(amca,hala,teyze,dede,dayı...), aile dostları tarafından çocukların istismara uğrama olasılığının daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Bu duruma örnek olabilecek bir vaka görüşmesini aktaran savcı ' şahsın 5 kızı var ve her bir kızını 3 veya 4 yaşından itibaren istismara başlıyor. bu çocukları 9-10 yani cinsel anlayışa yakın veya bilinçli, o anlamda bilgi sahibi olmaya geldiği noktada ,bırakıyor, bir diğerine başlıyor ve bu şekilde 5 çocuğunu da ayrı ayrı taciz etmiş'

Çocuklarımızı bu tehlikeden nasıl koruyacağız, nasıl eğiteceğiz?

Yapılan araştırmalar cinsel istismar mağduru olan çocukların çoğunlukla sevgi ve denetimden uzak bir aile ortamında yetersiz ebeveynlik ile yetiştiklerini; şiddet yanlısı, baskıcı, alkol ve madde bağımlısı olan bir baba figürüne, baskı gören depresif, kendine güvensiz bir anne figürüne sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Çocuğumuzu istismardan korumak istiyorsak öncelikle yeterince iyi, ilgili, denetimli bir anne ve baba olmalıyız. Çocuğumuzu eğitmek demek insanları kötülemek, çocuğun çevresindeki herkese güvensizlik ve korku geliştirmesini sağlamak, gözümüzün önünden ayırmamak, sürekli başına bir şey geleceğinden endişe etmek ya da cinselliği kötü, konuşulmaması gereken bir şey olarak ilan etmek demek değildir. Çocuğunuza cinsellik hakkında, vücudu ile ilgili ve cinsellikte neyin sağlıklı olduğu konusunda yaşına uygun bilgilendirmede bulunarak yardımcı olun. Başlangıçta bunları konuşmak zor gelebilir fakat çocuğunuzun istismarda korunması adına vücudunun önemli bölgelerini bilmesi gerekir ki nereye dokunmanın uygun olduğunu nereye dokunmanı uygun olmadığını ve iyi dokunuşla kötü dokunuş arasındaki farkı anlasın. Vücudunda özel bölgeleri olduğunu, anne babası, bakıcısı, doktorlar ve belli özel durumlar dışında kimsenin dokunmaması gerektiğini uygun ve abartısız bir şekilde anlatmalıyız. Burada abartılı bir tavır ve davranışa girersek çocuğumuzun iyice korkmasına neden olabiliriz. Çocuğumuzun yaşı ne olursa olsun bedeni ona aittir. Çocuk bunu anlayabilmeli ve korumayı öğrenmelidir. Bu nedenle kendi çocuğumuz bile olsa istemediği zaman ona dokunmamalı ona öpmemeliyiz. Eğer dokunuşlar çocuğu rahatsız ediyorsa buna son vermeliyiz. Çocuğunuza "İstemediğin sürece kimse sana dokunamaz, öpemez. Bunun aksi bir durum olduğunda söylemeli ve biz haber vermelisin." diyerek hem hayır demeyi hem de anlatmasını öğretmeliyiz. Çocuklar cinsel istismardan konuşmazlar. Konuştuklarında onları ciddiye almalıyız. Çağımızda internetten ve cep telefonundan bilgi edinmek çok kolaylaştı ve internet ve ya cep telefonundan uygunsuz iletişim ve uygunsuz içerik olarak iki tür risk gelişebileceğini unutmamalıyız. İnternet odaları çocuk ve gençler için popüler olduğu kadar istismarcılar için de popülerdir. Çocuğunuza internet ve cep telefonu kullanımı hakkında bilgiler vermeli ve denetleme noktasında zorlanıyorsak güvenli internet kullanmalıyız. Çocuğunuzla cinsellikle ilgili konularda konuşun. Eğer siz konuşmazsanız başkaları konuşacak. Daha okula başlar başlamaz diğer çocuklardan cinsellikle ilgili yanlış ve kaba bir şekilde ifade edilen duyumlar alır. Konuşmak size zor geliyorsa bir çocuk psikoloğundan ve ya çeşitli kaynak kitaplardan destek alabilirsiniz.

Çocuklar cinsel istismara maruz kaldıklarında neden söylemezler?

Öncelikle çocuğunuza iyi ve kötü sırlar arasındaki farkları açıklamalıyız. Evet çocuğumuz sır tutmayı öğrenmeli ama çocuklar esnek olamayıp sır olarak kalmaması gereken şeyleri de saklayabilirler. Bu nedenle "iyi sırlar" ve "kötü sırlar" kavramlarını öğretmeliyiz. Mesela sürpriz doğum günü partisi iyi sır iken arkadaşının onu sürekli fiziksel olarak yaralaması ve söylememesini istemesi kötü sırdır. Hemen her zaman istismar büyük bir gizlilik ile yapılır. Ailedeki hiç bir yetişkin yanlış bir şeylerin olduğunu fark etmeyecektir. Çocuğun da duyguları karmaşık olduğundan kime neyi söyleyeceğini bilememektedir. İstismarını gizli tutmak için istismarcı çocuğu;

Fiziksel zarar ile tehditler (Çocuğun kendisine ve (ya) çocuğun ailesinden herhangi birine ya da sevdiği bir hayvana)

Evden atılma korkusu ('Eğer birine söylersen beni ve ya seni evden uzaklaştırırlar ve ailemiz bölünür. Bunun sorumlusu da sen olursun.')

Kendisine inanılmaması korkusu ('Birine söylemenin yararı olmayacak nede olsa sana inanmayacaklar.')

Utanma ve suçluluk ('Ona gülmeseydim bana bunu yapmazdı' ya da bir şekilde istismarın gerçekleşmesi ya da sürmesinde çocuk kendini sorumlu hissedebilir, istismarı yapan kişi tarafından da 'sen de istiyordun' diye inandırılabilir.)

normalleştirme- çocuk yaşadığı şeyden rahatsız olsa da yanlışlığını bilmeyecek ve bunu ifade edemeyecek kadar küçük bir yaşta olabilir. Erken yaşta başlayan taciz babayla, ağabeyle, dedeyle normalde yaşanan ilişkinin böyle olduğunu zannedecek bir algı oluşturmasına neden olabilir.

Çocuğumuzun cinsel istismara maruz kaldığını nasıl anlayabiliriz?

Cinsel istismara uğramış çocuklar birçok duygusal ve davranışsal tepkiler gösterebilir. Bunlar:

içe kapanma, depresyon

öfke patlamaları

kaygı-özellikle bir yetişkine karşı beklenmedik korku gösterme

yalnız başına kalmaya direnme-özellikle belli bireylerle yalnız kalmaya direnmesi

yaşına uygun olmayan cinsel davranışlarda bulunma veya konuşma

yaptığı resimlerde veya oynadığı oyunlarda yaşadığı istismarı tasvir etme

okul başarısında düşüş ve dikkatini yoğunlaştırmada zorluk yaşama

fiziksel ağrılar yaşayabilir;özellikle anal veya vajinal veya olağan dışı akıntılar gibi

Yine de belirtilen bu davranışlar çocuğun istismar edildiğini göstermez. Eğer böyle bir durumdan kaygılanıyorsanız çocuğunuzla konuşmayı,dinlemeyi denemelisiniz. Dinlerken gereğinden fazla kaygılı ve ürkütücü olmamalısınız çünkü bu gereğinden fazla gösterdiğiniz tepkiler çocuğunuzun daha fazla korkmasına veya ürkmesine neden olabilir.

Çocuğum cinsel istismara uğradığında neler yapabilirim?

İstismara uğraması kadar acı veren şey ailenin istismarı örtbas etmeye çalışmasıdır...

Sizin için zor olsa da sakin kalmaya çalışıp öncelikle istismara son verip istismar eden kişiden çocuğunuzu uzaklaştırmalısınız. İstismar edenle yüzleştirmeye çalışmayın. Bunu yaparken istismar eden fark ettiğinde çocuğunuzu susturma, tehdit etme, kafasını karıştırma gibi davranışlarda bulunabilir. O nedenle istismarcı ile yüzleştirme yapmaya çalışarak çocuğunuzu tehlikeye atmış olursunuz. Sonuçları siz ve eşiniz için ne kadar acı verici olursa olsun istismarcının davranışı kanun dışıdır. Çocuğunuzun tıbbi müdehaleye ve desteğe ihtiyacı olabilir. Mutlaka profesyonel destek almalısınız.(oyun terapisi,kum terapisi, bireysel terapi..vb yollarla) Ve en önemlisi çocuğunuza onu sevmeye devam ettiğinizi, onu suçlamadığınızı ifade edin ve hissettirin.

Cinsel istismar çocuğumuzun yaşantısını nasıl etkiler?

İçerik ne olursa olsun cinsel istismar çocuk için travmatik bir olaydır. İstismarın şekli,sıklığı, istismar eden kişi,istismara ne şekilde zorlandığı,istismara maruz kaldığı yaş,anne babasının tepkisi,çocuğun kişilik yapısı gibi etkenler çocuğun bu olaydan nasıl etkilendiğini, nasıl anlamlandırdığını anlamamıza yardımcı olur. Çocuklar genellikle böyle bir durumun ardından kendileri ile ilgili olumsuz duygulara sahip olurlar. Kendilerini, kötü,pis,kirlenmiş, suçlu, çaresiz, aşağılanmış hissederler ve çevrelerine ve kendilerine güvenme konusunda çok zorlanırlar. Güç ve otoriteden kaçma veya uyumlanma davranışı sergilerler. Sürekli birilerinin korunmasına ihtiyaç duyan, kendini koruyamayan bağımlı bir kişilik olabilirler. Çocukların istismara yükledikleri anlam onların tüm hayatını etkileyen şey olur. Bu nedenle çocukların profesyonel destek almaları çok önemlidir.

Prf.Şevki Sözen'in söyleşisinden bir yazı ile bitirelim. 'Çocuk istismarında biz çocuğun söylediği her şeyi doğru kabul ederiz. 'doğrudur' diye yola çıkarız. Türkiye de yanlış bir kanı var: ' çocuklar yalan söyleyebilir' denir. Hayır! Çocuklar sadece bilgi dağarcıklarında olan konular hakkında yalan söyleyebilirler. Karşımızdaki çocuk cinsellikle ilgili bilmesi gerekenden fazla bir bilgiyle bize geliyorsa inanırız...Diyelim ki çocuk bir baba resmi çiziyor ve baba figürünü erekte olmuş bir penis şeklinde çiziyor. 3-4 yaşlarında bir çocuğun penisi bu kadar büyük ve kusursuz çizebilmesi beklediğimiz bir şey değildir. Biri ona öğretmiş ya da bir olaya tanık olmuş olabilir. Bunun altını bizim deşmemiz gerekir.'

Semra Tanas

Psikolojik Danışman & Oyun Terapisti


İstanbul Psikoloji uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!