Çocuklarda Göz Sağlığı ve Göz Muayeneleri

Çocuklarımızın sağlıklı bir birey olarak yetişebilmelerinde göz sağlıklarının önemi büyüktür. Görme bir çocuğun sağlıklı ve sosyal bir birey olma yolunda ona en yardımcı duyulardan birisidir. Beynimize ulaşan bilgilerin yaklaşık %90'ının görme yoluyla ulaştığını düşünürsek sağlıklı gözlerin eğitim ve öğrenim hayatındaki önemi yadsınamaz. Sağlıklı gözler gelişme çağındaki bir çocukta beynin görme merkezlerinin gelişimine katkı yapar. Bunun sağlanması çocukta 'Ambliyopi' yani 'Göz Tembelliği' gelişimine engel olur.

İlk Göz Muayenesi Yaşı Ne Olmalı? İlk Göz Muayenesinde Nelere Bakılmalı?

Tüm yeni doğan çocuklar doğumdan en kısa süre sonra Çocuk Hekimi, Aile Hekimi veya Göz Hekimi tarafından değerlendirilmeli ve gözde sağlıklı bir kırmızı refle varlığı tespit edilmelidir. Bu refle gözün arka duvarını kaplayan retina (ağ) tabakanın yansımasıdır ve görülmesi sağlıklı bir göz için ilk önemli ipucudur. Yenidoğan bir bebekte kırmızı reflenin alınamaması gözde katarakt, kornea (saydam) veya retina tabakasında doğuştan var olan bir bozukluk anlamına gelebilir; bu durumda hastanın bir Göz Hekimi tarafından mutlaka detaylı olarak değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca riskli bebekler ki bunların içinde prematüre doğanlar; ailede çocukluk çağında katarakt, glokom (göz tansiyonu yüksekliği), retinoblastom öyküsü olanlar; gözde titreme (nistagmus) olanlar ile gecikmiş nörolojik gelişimi bulunanlar da yine Göz Hekimi tarafından doğumdan sonraki en kısa süre içinde görülmelidir.

İlk Yaş İçindeki Göz Muayenelesinde Nelere Bakılır?

Bebeklerin ilk yaş muayenelerinde gözde kırmızı refle varlığı teyid edilir. Çocuğun gelişimi ile uyumlu göz teması kurup kuramadığına, göz takibinin olup olmadığına bakılır. Göz hareketlerinde kıstlılık veya şaşılık bulgusu varsa bunun tedavisi planlanır. Göz bebeklerinin eşit olup olmadığı, ışığa verdiği yanıtın normal olup olmadığı değerlendirilir.

İlk yaş çocukluk çağı kataraktının tespit ve tedavi edilmesi, için kritik bir dönemdir. Bu dönemde başlanacak tedavi ile derin göz tembelliği önlenebilir. Bu yaş grubu bebeklerde gözde sulanma sık görülür; bunun nedeni genellikle gözyaşı kanallarında doğştan gelen darlık ve tıkanıklıktır. İlk yaş içinde masaj ile gözyaşı kanal tıkanıklıkları büyük oranda çözümlenebilir ancak yapılmadığı veya geç yapıldıüı takdirde cerrahi girişim gerekebilir. Gözde sulanma, ışığa hassasiyet, kornea tabakasında bulanıklık doğuştan gelen glokom bulgusu olabileceğinden üzerinde mutlaka durulmalıdır. Bu yaş grubunda sıkça görülen bir başka bulgu da kapaklara, hatta alına dek uzanabilen damarsal ağ bozulmalarıdır (hemanjiyom). Bunlar ilk yaş içinde hızlı büyüme gösterebilir ve göz kapağında düşüklüğe sebep olup göz tembelliğine neden olabilir ancak genel seyri ileri yaşlarda kendi kendine gerileme yönündedir. Yine bu yaş grubu bebeklerde göz numarası muayenesi özellikle gözün iç kaslarını geçici olarak durduran damlalarla (ki bunlar aynı zamanda göz bebeğini büyüten damlalardır) yapılmalıdır. Bebeklerde göz numarası sıfır olmayıp çoğunlukla hipermetrop ve astigmat bileşenlerden oluşur; bu numaraların varlığı gözün ve beynin sağlıklı gelişimi için koordine edilmiştir. Önemli olan normal aralık kabul edilen rakamların üstünde göz numarası olup olmaması veya mevcut numaraların çocuğun çevresindeki dünyayı algılamasına engel olup olmamasıdır.

3. Yaş Göz Muayenesinde Nelere Bakılır?

Bu yaş çocukların muayenede uyum gösterdikleri ve görme keskinliğinin anlaşılabildiği ilk dönem olarak kabul edilebilir. Çocuk artık duygu ve düşüncelerini ifade edebilmekte, çevresi ile sağlıklı bir iletişim kurabilmekte ve çevresinde olanları merak etmektedir. Çocuğa uygun görme eşelleri ile çocuğun görme düzeyi tespit edilebilir. Yine bu yaş grubunda göz hareketlerinin dengeli olup olmadığına çocuğun göz numaralarının normal sınırlarda olup olmadığına (tercihan göz damlaları kullanılarak yapılan muayene ile) bakılır. Önden arkaya tüm göz tabakalarının durumu hastanın da uyumunun armtası ile daha rahat değerlendirilebilir. Çocuğun uyumuna göre farklı eşeller kullanılarak renk körlüğü olup olmaması da ilk olarak bu yaşta değerlendirilebilir.

6 Yaş Göz Muayenesinde Nelere Bakılır?

Bu yaş çocuğun eğitimde önemli bir basamağı ile örtüşür, çocuk ilkokula başlamaktadır. Bu noktaya kadar farkedilmemiş bir az görme nedeni, sıklıkla çocuğun öğretmenleri tarafından farkedilecek ve çocuk muayeneye yönlendirilecektir. Nadiren de çocuğun okuldaki başarısızlığının tahtayı ve öğretmenini az görmesi olduğu geç farkedilecek, bu da okula başlama yaşındaki çocuğun okul ile ilgili olumsuz duygulanıma girmesine neden olacaktır. Bu bakımdan bu yaş grubu çocuklarda görme keskinliğinin ve her iki gözün görmeye dengeli katılımının teyidi çok önemlidir. Göz hareketlerinin sağlıklı olup olmaması, dengeli bakış bu yaşta mutlaka tespit edilmektedir. Yine bu yaş grubunda çocuklarda sessiz de seyredebilecek olan üveit (göz içi iltihaplanması) benzeri rahatsızlıkların taranması amaçlanır. Genel öneri, bu muayenenin sağlıklı çocuklarda periodik olarak yılda bir, en geç iki yılda bir tekrarlanmasıdır. Bu yaşta ortaya çıkan kırma kusurları (miyop, hipermetropi astigmatizma) veya göz tembelliği gibi durumların takibi hastalığın durumuna göre daha sık tekrarlanabilir.

10 Yaş Göz Muayenesinde Nelere Bakılır?

Bu yaş çocukların eğitiminde ikinci basamağın başlangıcı ile örtüşür. Bu yaş grubu miyopi ve astigmatizma gibi kusurların daha sık ortaya çıktığı, bu nedenle de mutlaka muayenenin tekrarlanması gerektiği yaşlar olarak ifade edilebilir. Ergenlik çağının da başlangıcı ile bu yaş grubunda duygusal durum değişir, ilk gençlik döneminin başındaki bu çocuklarda gözlük kullanmaya başlamakta, gözlüğü kabul etmekte sorunlar oluşabilir. Önemli olan sağlıklı göz numarasının tespiti ve çocuğun eğitim hayatının etkilenmemesini sağlayacak göz numarasının bulunabilmesidir. Çocuk ile sağlıklı bir iletişim kurularak uygun gözlüklerin takılması sağlanabilir. Yine bu dönemde mevcut refraksiyon kusurlarının çocuğun büyümesinin hızlanması ile birlikte hızlı artışlar gösterdiği izlenebilir. Bu nedenle özellikle kırma kusuru nedeniyle gözlük kullananların daha sık muayene olması gerekebilir.

10-18 Yaş Arası Muayenelerde Nelere Bakılır?

Bu yaş grubu muayeneleri ağırlıklı olarak mevcut kırma kusurlarının takibi, değişiminin izlenmesinden oluşur. Daha önce başlanmış olan şaşılık tedavilierinin sonuçlarının alındığı, derlendiği yıllardır. Bu dönemde kırma kusurları için gözlük kullanımı yaygınken, özellikle spor,vb aktiviteler için kontakt lenslerin kullanımı gündeme gelebilir. Öz bakımı iyi, kontakt lens bakımını sağlıklı biçimde üstlenebilecek gençlerde kontakt lens eğitimi verilebilir ancak bu konuda ailenin desteği mutlaka aranmalıdır.


Ankara Göz Doktoru uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!